Pełne sprawozdanie • Europejski projekt (2025–2026)
Innowacyjna edukacja w zakresie AI dla sektora audiowizualnego
Całościowe podsumowanie modelu francusko-polskiego: pedagogika hybrydowa, rezydencje w Cinébusie, Warsztaty w Krakowie i ekoprodukcja
1. Karta projektu i ogólne ramy
- Oficjalny tytuł
- Innovative AI Education for the Audiovisual Industry (AV) — Innowacyjna edukacja w zakresie AI dla sektora audiowizualnego
- Numer projektu
- 2025-1-PL01-KA210-VET-000356609
- Okres realizacji
- 1 listopada 2025 – 31 grudnia 2026
- Finansowanie
- Program ponadnarodowy finansowany przez Unię Europejską
- Realizatorzy projektu
- Fundacja Film Spring Open (Polska) we współpracy z Film Spring Open France (Cabestany)
- Odbiorcy i dostępność
- 80 uczestników (Francja i Polska), bezpłatnie i dwujęzycznie: młodzi absolwenci, technicy, scenarzyści, montażyści, animatorzy, specjaliści VR/AR i VFX, programiści oraz osoby zmieniające zawód
Kontekst i wspólna wizja
Sztuczna inteligencja zmienia cały łańcuch produkcji audiowizualnej: pisanie scenariusza, preprodukcję, obraz, dźwięk, montaż, efekty wizualne i dystrybucję. W obliczu tak szybkich zmian nauka konkretnego programu — który może się zmienić w ciągu kilku miesięcy — już nie wystarcza; kształcenie zawodowe musi dziś rozwijać samodzielne uczenie się, krytyczne myślenie wobec nowych technologii oraz ich twórcze wykorzystanie.
Program opiera się na wieloletniej współpracy dwóch uzupełniających się organizacji:
- Fundacja Film Spring Open (Polska): założona przez operatora filmowego profesora Sławomira Idziaka (ponad 70 filmów międzynarodowych, w tym Trzy kolory. Niebieski, Gattaca – szanse są dwie, Helikopter w ogniu i Harry Potter i Zakon Feniksa), od ponad 20 lat rozwija pedagogikę opartą na praktyce, interdyscyplinarności i nowych technologiach. Do tej pory przeprowadziła 63 kursy online, 51 warsztatów w Cinébusie oraz coroczne Międzynarodowe Warsztaty.
- Film Spring Open France: niezależne stowarzyszenie założone w 2013 roku w Cabestany przez dr. Florenta Pallaresa, wyspecjalizowane w edukacji audiowizualnej, rezydencjach artystycznych, interaktywnych formach narracji, nowych technologiach i produkcji przyjaznej środowisku (w szczególności poprzez inicjatywę FRAME).
Obu partnerów łączy wspólne podstawowe przekonanie: przyszłość twórczości audiowizualnej zależy od spotkania artystów z programistami i jest nierozerwalnie związana z odpowiedzialnym podejściem do środowiska.
2. Architektura pedagogiczna: stopniowa ścieżka w trzech etapach
Program zbudowano w oparciu o hybrydową architekturę „lejka”, zaprojektowaną tak, aby każdy etap konkretnie przygotowywał do następnego.
| Etap | Format i wymiar godzinowy | Termin (2026) | Miejsce / Forma |
|---|---|---|---|
| 1. Szkolenie online i mentoring | 48 h (8 sesji po 6 h) + konsultacje indywidualne | PL: 28 marca – 26 kwietnia FR: 12 kwietnia – 14 czerwca | Zdalnie (po francusku i po polsku) |
| 2. Praktyczne rezydencje w Cinébusie | 10 intensywnych dni w każdym kraju (80 h na kraj, łącznie 160 h) | PL: 29 maja – 7 czerwca FR: 14 – 23 sierpnia | Zielona Góra (Polska) Cabestany (Francja) |
| 3. Międzynarodowe Warsztaty FSO | 10 dni zanurzenia (4 wybranych liderów) | 13 – 22 października | 21. Warsztaty Film Spring Open, Kraków (Polska) |
Etap 1: Szkolenie online i konsultacje z ekspertami (wiosna 2026)
Każdy kurs online obejmował 48 godzin szkolenia (osiem sesji po sześć godzin), łącząc teorię, ćwiczenia praktyczne, napisanie szkicu scenariusza, dokumentację projektu i wizualizację wstępną (previs).
- Część polska (28 marca – 26 kwietnia 2026): kurs prowadzony przez Jacka Nagłowskiego (filozofa, producenta, reżysera i badacza nominowanego do Paszportów „Polityki”) przyjął podejście „piaskownicy innowacji”, dostosowującej się na bieżąco do zmian technologicznych. Poruszył kwestie etyki, praw autorskich, wpływu na środowisko oraz tworzenia własnych procesów pracy z użyciem najnowocześniejszych narzędzi generatywnych: MidJourney i Krea (obraz), RunwayML, Kling i Veo (wideo), Udio, Suno i ElevenLabs (dźwięk i muzyka).
- Część francuska (12 kwietnia – 14 czerwca 2026): pod kierunkiem dr. Florenta Pallaresa (doktora nauk o filmie, specjalisty ds. ekoprodukcji i szefa FRAME) oraz Thomasa Viviena (dyrektora technicznego i specjalisty AI) program objął cały łańcuch produkcji — wspomagane pisanie, storyboard, wizualizację wstępną, projektowanie dźwięku, montaż, postprodukcję i optymalizację procesu pracy — z perspektywy ekoprodukcji.
- Konsultacje indywidualne: uczestnicy korzystali z mentoringu szytego na miarę, prowadzonego przez cenionych twórców i specjalistów, m.in. Agnieszkę Smoczyńską (reżyserkę), Bartosza Nalazka (operatora), Sławomira Idziaka i Tomasza Bagińskiego (nominowanych do Oscara), Konrada Ziaję (specjalistę VR), Macieja Kozłowskiego (montażystę), a także François Grandjacques’a i Jeana Macha (francuskich specjalistów AI). Sesje te pozwoliły usunąć twórcze i techniczne bariery jeszcze przed rozpoczęciem produkcji.
Etap 2: Praktyczne zanurzenie na pokładzie Cinébusa (lato 2026)
Po fazie przygotowań na odległość uczestnicy wsiedli do Cinébusa na dziesięć intensywnych dni (8 godzin dziennie, czyli 80 godzin na kraj i łącznie 160 godzin). Mobilne laboratorium wyposażone w profesjonalny sprzęt audiowizualny, narzędzia AI i panele fotowoltaiczne odwraca klasyczny model edukacji: przenosi szkolenie na tereny oddalone od wielkich ośrodków miejskich, zmniejszając bariery geograficzne i ekonomiczne oraz potrzebę podróży.
Sesja polska — Zielona Góra (29 maja – 7 czerwca 2026)
Warsztat, rozstawiony na placu Bohaterów Westerplatte, zgromadził od 18 do 20 uczestników pod kierunkiem Tomasza Bagińskiego (laureata BAFTA, nominowanego do Oscara, reżysera Katedry i Sztuki spadania, kreatywnego producenta serialu Wiedźmin). Tworzeniem oryginalnych krótkich metraży kierowały trzy zasady:
- Oryginalność i kreatywność: dążenie do oryginalności zamiast naśladownictwa, z wykorzystaniem AI jako narzędzia rozszerzania możliwości twórczych, a nie ich zastępowania.
- Dialog z domeną publiczną: konfrontowanie AI z dziełami z domeny publicznej, pod hasłem „kultura musi być plastyczna i dzika”.
- Hybrydyzacja technologiczna: łączenie kamer, rysunku, montażu i AI. Powstałe filmy wyświetlono na dużym ekranie we współpracy z kinem Newa.
Sesja francuska — Cabestany (14 – 23 sierpnia 2026)
Rezydencja, goszczona w Espace Jeunesse Guy Moquet (Cabestany, Pireneje Wschodnie), zgromadziła 20 uczestników pod pedagogicznym i technicznym kierunkiem Florenta Pallaresa i Thomasa Viviena, przy wsparciu François Grandjacques’a i Jeana Macha. Program objął cały łańcuch produkcji:
- Preprodukcja: finalizacja storyboardów i projektowanie wirtualnych dekoracji za pomocą AI.
- Produkcja hybrydowa: zdjęcia z udziałem prawdziwych aktorów wkomponowanych w cyfrowo wygenerowane środowiska i postaci.
- Postprodukcja: montaż, projektowanie dźwięku i komponowanie muzyki wspomagane algorytmami.
- Finalizacja: ujednolicenie estetyczne i realizacja edukacyjnego filmu dokumentalnego making-of.
Bilans produkcji artystycznej w Cabestany: ukończono 21 dzieł audiowizualnych — 20 projektów indywidualnych (każdy wraz z edukacyjną kapsułą opisującą narzędzia i metody) oraz 1 zbiorowy dokument making-of. Filmy zostały z powodzeniem wyświetlone w kinie André Abet, a publiczna prezentacja zaplanowana jest na 30 października 2026 roku w Centrum Kultury w Cabestany. Świadczą one o silnym zakorzenieniu terytorialnym, społecznym i eksperymentalnym:
- Wyzwania społeczne i inkluzja: przedstawianie kobiet w westernie; mobilność społeczna, emancypacja i ścieżki migracyjne, w szczególności dzięki współpracy ze stowarzyszeniem Welcome 66 z Perpignan (założonym w 2018 roku), która umożliwiła udział dwóch reżyserów-uchodźców pochodzących z Demokratycznej Republiki Konga oraz z Gwinei/Senegalu; dostępność kultury dla osób niewidomych i słabowidzących we współpracy z La Vue au bout des doigts; badanie kina „trash” jako narzędzia krytycznego i artystycznego.
- Dziedzictwo, historia i filozofia: cyfrowe ożywienie XII-wiecznego tympanonu Mistrza z Cabestany; rekonstrukcje historyczne; refleksje filozoficzne nad czasowością (przeszłość, teraźniejszość, przyszłość) i konfliktami zbrojnymi; związek między tradycyjnym pisaniem (atramentem) a pisaniem filmowym.
- Środowisko i natura: relacja człowiek–natura i wyzwania ekologiczne; film dokumentalny poświęcony gniazdowaniu żółwia morskiego Caretta caretta we współpracy ze stowarzyszeniem Emergence (koordynatorem Sieci Żółwi Morskich francuskiego Morza Śródziemnego z upoważnienia OFB i MNHN).
- Sztuki ruchu i eksperyment: prace wokół tańca, sztuk walki i animacji eksperymentalnych, badających różne tekstury wizualne.
Etap 3: Doskonalenie na 21. Warsztatach Film Spring Open w Krakowie (13 – 22 października 2026)
Aby podtrzymać dynamikę, czterech liderów wybranych po zakończeniu rezydencji w Zielonej Górze i Cabestany zostało zaproszonych — z pokryciem kosztów uczestnictwa — na 21. Międzynarodowe Warsztaty Film Spring Open w Krakowie. Wydarzenie to gromadzi co roku około 350 twórców i 53 firmy partnerskie dostarczające najnowocześniejsze technologie, a od ponad dwudziestu lat gościło mentorów takich jak Natalie Portman, Juliette Binoche, Neil Corbould, Allan Starski, Ewa Puszczyńska, Tomasz Bagiński, Agnieszka Smoczyńska, Wojciech Staroń, Marcin Koszałka, Mariusz Wilczyński i Jagoda Szelc.
Laureaci dołączyli do dwóch grup twórczych: Grupy badawczej form generatywnych (pod kierunkiem Jacka Nagłowskiego) oraz Grupy interaktywnych form narracji audiowizualnej (pod kierunkiem Florenta Pallaresa). Mogli tam kontynuować eksperymenty z AI i formatami interaktywnymi, budując jednocześnie trwałą międzynarodową sieć zawodową.
3. Ekoprodukcja i „Green AI” jako rama porządkująca
Wymiar ekologiczny stanowił operacyjny filar projektu, oparty na doświadczeniu FRAME (Federacji Badawczej ds. Audiowizualnych, Mediów i Ekologii), założonej w 2018 roku podczas pierwszej Rezydencji filmu ekologicznego w Cabestany pod kierunkiem Florenta Pallaresa. FRAME rozwija m.in. narzędzia oparte na AI — kalkulator śladu węglowego, wsparcie pisania, organizację zdjęć i festiwali, zrównoważone projektowanie stron internetowych.
Wdrożone konkretne środki pokazały, że intensywne korzystanie z AI można połączyć z oszczędnością zasobów środowiska:
- Cyfrowa wstrzemięźliwość już na etapie pisania: rygorystyczne planowanie (dopracowane scenariusze i szczegółowe storyboardy) pozwoliło ograniczyć zbędne generowanie treści i zużycie mocy obliczeniowej, a dodatkowo skorzystano z serwerów w Europie, aby zmniejszyć cyfrowy ślad węglowy.
- Infrastruktura słoneczna i logistyka zerowego transportu: oprócz instalacji fotowoltaicznej Cinébusa rezydencja w Cabestany odbywała się w budynku zasilanym energią słoneczną (Espace Jeunesse Guy Moquet), a obszar zdjęciowy ściśle ograniczono do 100 metrów (kino André Abet, Park Guillem, Centrum Rzeźby Romańskiej), co wyeliminowało wszelkie przemieszczanie się pojazdami.
- Ograniczenie zużycia materiałów: wykorzystanie lekkiego sprzętu (kompaktowych kamer, smartfonów, inteligentnych okularów) oraz generatywnej AI do scenografii i kostiumów radykalnie zmniejszyło potrzeby materiałowe i koszty związane z fizyczną scenografią.
- Odpowiedzialne wyżywienie: w Cabestany posiłki były w 100 % roślinne i pochodziły z lokalnych krótkich łańcuchów dostaw (Circuits courts 66, Le Domaine Los Penedès, La Boutik).
- Pomiar i pełna kompensacja: pozostały ślad węglowy wydarzenia zmierzono za pomocą kalkulatora FRAME CO2 AI, a następnie w całości zrekompensowano finansowo na rzecz Fundacji GoodPlanet.
4. Bilans strategiczny i wnioski dla edukacji dorosłych w Europie
Poza kompetencjami operacyjnymi zdobytymi przez uczestników (własne procesy pracy z AI, zarządzanie projektem w zespole, praktyki ekoprodukcji i dokumentacja zawodowa) projekt przynosi cztery główne wnioski:
- Potwierdzenie hybrydowego modelu „lejka”: przygotowanie online i konsultacje indywidualne eliminują przestoje podczas zajęć stacjonarnych, dzięki czemu całą energię rezydencji można poświęcić tworzeniu.
- Skuteczność pedagogiki „piaskownicy”: wobec stale zmieniających się narzędzi takie podejście gwarantuje aktualizację na bieżąco, zachowując krytyczne myślenie i artystyczną wymagalność.
- Gromadzenie i przekazywanie wiedzy: tworzenie zbiorowych making-of i kapsuł edukacyjnych zamienia każde dzieło uczestnika w otwarty i trwały zasób dla całej branży.
- Dowód koncepcji możliwy do powielenia: dzięki modułowej strukturze i mobilności Cinébusa program dowodzi, że można połączyć innowację technologiczną, rygor ekologiczny i włączenie społeczne w modelu możliwym do zastosowania w innych regionach Europy.
Podsumowanie strategiczne
Francusko-polska przygoda z Cinébusem potwierdza, że szkolenie audiowizualne zorientowane na AI może być jednocześnie wymagające artystycznie, wzorowe ekologicznie i w pełni inkluzywne. Oparte na jasnych ramach etycznych i otwartych narzędziach gromadzenia wiedzy, rozwiązanie to stanowi dziś operacyjny punkt odniesienia dla przyszłości kształcenia zawodowego w Europie.
5. Zasoby i informacje prawne
Film making-of
Sfinansowane przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej ani Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE). Unia Europejska ani FRSE nie ponoszą za nie odpowiedzialności.